“A Widow, a Witch, and a War of Words” Grace Rayner against John Charlesworth Junior: Witchcraft and Defamation in Yorkshire, 1682–1683

In dei nomine Amen Auditis visis intellectis et plenarie et mature discussis per Nos Henricum Watkinson legum Doctorem Reverend[issimi] in Christo patris et Domini Domini Richardi providentia divina Ebor[acensis] Archiepiscopi Angliae Primatis et Metropolitani Vicarium in Spiritualibus generalem et Officialem principalem [unread contracted phrase] Meritis et Circumstantiis hujusmodi Causae sive Negotii Correctionis sive prolationis quorundam verborum scandalosorum et injuriosorum per Johannem Charlesworth seniorem parochiae de Birstall dioc[eseos] Ebor[acensis] in et contra Gratiam Rayner eandem contra Regulam Charitatis et Christianitatis Quae sive quod coram nobis in judicio inter praefatam Gratiam Rayner partem promoventem ex una et dictum Johannem Charlesworth partem promotam ex altera nuper vertebatur vertiturque adhuc et pendet indecis[um], oblatisque Articulis per dictam partem promoventem tum copia eorundem parti promotae tradit[a] sic incipien[te] In Dei nomine Amen nos &c. Quos quidem Articulos pro hic lectis et insertis habemus et haberi volumus, Observatisque omnibus et singulis de jure in hac parte observandis, Terminoque ad audiendam Sententiam nostram definitivam in dicta Causa sive negotio perendie [reading uncertain] per nos judicialiter assignato, ac ipso Termino adveniente, partibusque praedictis, promovente vid[elicet] per magistrum Johannem Preston promota vero per magistrum Robertum Squire Notarios Publicos eorum respectivos procuratores coram nobis in dicta Curia Judicialiter pro Tribunali publice sedentibus comparentibus ac Sententiam per nos ferri et justitiam fieri instanter postulantibus. Ruminatoque primitus per nos toto et integro processu in hujusmodi Causa sive negotio habito et facto et diligenter recensito Invocata etiam Spiritus Sancti gratia maturaque deliberatione praehabita de et cum Consilio Jurisperitorum cum quibus in hac parte communicavimus ad Sententiam nostram definitivam in dicta Causa sive Negotio ferendam prolatamque [unread contraction] duximus procedendum fore et procedimus in hunc qui sequitur modum In dei nomine Amen Quia per acta inactitata deducta proposita exhibita narrata allegata probata pariter et confessata in hac Causa memorata comperimus hucusque et invenimus dictam partem promoventem intentionem suam in dictis Articulis suis in hac Causa datis

[Image 3 left]
et exhibitis deductam et propositam sufficienter et ad plenum fundasse pariter et probasse, Nihilque in contrarium allegatum aut probatum fuisse aut esse quod intentionem dictae partis promoventis elideret seu quomodolibet enervaret; Idcirco Nos Henricus Watkinson legum Doctor Judex antedictus praefatum Johannem Charlesworth sic malitiose diffamasse dictam Gratiam Rayner, ac nonnulla verba convitiosa vituperiosa scandalosa et diffamatoria in hac Causa libellata ad infamiam laesionem denigrationem sive diminutionem status et bonae famae dictae Gratiae Rayner, contra bonos mores et fraternam regulam Charitatis regularum et juris exigentiam saepius protulisse et praedicasse juxta probationes [unread contraction] in hac Causa habitas et factas pronunciamus decernimus et declaramus praefatumque Johannem Charlesworth Seniorem pro tanto temeritatis suae excessu in praemissis et ea committendo Ecclesiastice corrigendum et puniendum fore, ac ad Reclamationem et Reformationem dictorum verborum diffamatoriorum Emissionis [reading requires collation] cogendum et compellendum fore pronunciamus etiam decernimus et declaramus; Eundemque Johannem Charlesworth in Expensis Litis ex parte et per partem dictae Gratiae Rayner in hac Causa factis et fiendis condemnamus condemnatumque ad debitam solutionem earundem parti dictae Gratiae Rayner efficaciter cogendum et compellendum fore pronunciamus decernimus et declaramus per hanc nostram Sententiam definitivam sive hoc nostrum finale decretum quam sive quod ferimus et promulgamus in hiis scriptis; Taxationem vero hujusmodi Expensarum nobis aut alii Judici in hac parte competenti [unread contraction] reservantes et reservamus etiam in hiis scriptis.

Hen: Squire.
29no die Martij 1683.
Lecta et lata per nos
Hen: Watkinson.

[Image 3 right blank.]

[Margin] Hen: Squire.

In dei nomine Amen [contracted official/judicial introduction, approximately four pale lines, partly read: Richardi ... Eboracensi Archiepiscopi Angliae Primatis et Metropolitani ... in Spiritualibus generalis et Officialis principalis ...] dicit Johann[es] Charlesworth de parochia de Birstall Ebor[acensi] dioc[esi] [unread connecting words] omnia et singula infrascripta in eorum [unread] saltem ex amore [or another reading; uncertain] reformationem per officium [unread] promoventem Gratiam Rayner [unread] [pale connecting phrase] in Scriptis [unread] ad [unread] suo corporali.

1. Imprimis dicit [unread contraction] et articulat Quod omnes et singuli qui convitia vituperia verbaque contumeliosa scandalosa et diffamatoria ad infamiam seu diminutionem status et bonae famae alicujus personae honestatis [unread] malitiose ex causa [unread] et contra bonos mores et Charitatis Regulam de aliquo dicunt proferunt praedicant seu quoquomodo in lucem edunt unde ejus bona fama et opinio in aliquo laedatur vel gravetur fuerunt juxta juris exigentiam canonice corrigendi et puniendi et ut ab hujusmodi verborum prolatione in posterum abstineant per canonicas Sanctiones [unread] coercendi et compellendi [unread reservation of mode and form to what is proved] conjunctim divisim et de quolibet.

2. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod fuit et est quaedam constitutio provincialis [unread] [article pleads its text, with pale contracted clauses not securely recovered] in qua quidem Constitutione continetur et habetur quod omnes et singuli qui gratia odii [unread] aut alia quacunque de causa crimen alicui malitiose imponunt unde apud bonos et graves diffamatur [unread] majoris excom[municationis] [unread] Et ponitur de tali et tanto modo et forma Constitutionis provincialis praedictae quod et quantum in eventu hujus litis probabitur conjunctim divisim et de quolibet.

3. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod dicta Gratia Rayner fuit et est mulier valde honesta bonae famae et conversationis [integra?] nulloque crimine (saltem notorio) aspersa diffamata seu aliqua [unread]
[Image 5 left]
[unread] (infra dicendis salvis) [unread] Et ut talis fuit et est communiter dicta habita nominata et reputata palam publice et notorie in dicta parochia de Birstall praedicta aliisque locis vicinis Et [unread formula] de quolibet.

4. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod praemissis non obstantibus praefatus Johannes Charlesworth Senior [unread contracted words] Mensibus Aprilis Maij Junij Julij Augusti et Septembris Anno domini 1682 [unread time-range reservation] infra parochiam de Birstall praedictam aliisque loca vicina malitiose et animo diffamandi et injuriandi eandem Gratiam Rayner ipsam diffamavit et injuriavit nonnullaque verba opprobriosa contumeliosa convitiosa injuriosa scandalosa et diffamatoria eidem Gratiae Rayner seu de eadem dixit protulit et praedicavit et praecipue haec verba Anglica sequentia seu alia eis in effectu consimilia vid[elicet]:

“You the said John Charlesworth the elder speaking to and of the said Grace Rayner said & reported (licet falso) That she the said Grace Rayner was a Whore & a Witch and that by her Witchcraft she fling you downe in a little wood in Liversidge and broke two ribbs in your side.”

Et [unread reservation of precise mode, time and wording to proof] conjunctim divisim et de quolibet.

5. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod post praemissa omnia et singula praefatus Johannes Charlesworth Senior coram testibus fidedignis tam in praesentia ipsius Gratiae Rayner [unread] quam extra hujus verba diffamatoria et injuriosa eidem Gratiae Rayner seu de eadem emisisse dixisse protulisse et praedicasse saepius et iteratis vicibus seu saltem semel confessus fuit et est ac recognovit Et [unread] ut supra.

6. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod praetextu [unread] hujus verborum injuriosorum et diffamatoriorum praedictorum status bona fama et opinio ipsius Gratiae Rayner apud bonos et graves penes quos prius extiterat bonae famae et opinionis illicite graviter et enormiter laeduntur et diminuuntur ac de verisimili plus laedi possunt in futuro Et [unread] ut supra.

7. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod praefatus Johannes Charlesworth senior fuit et est de parochia de Birstall praedicta dioc[eseos] Ebor[acensis] ac [unread] Curiae [unread] Jurisdictioni et subjectus Et [unread] ut supra.

8. Item dicit [unread contraction] et articulat Quod de et super praemissis omnibus et singulis fuit et est publica vox et fama infra eandem parochiam de Birstall aliasque loca vicina Et [unread] ut supra.

[Image 5 right prayer]
Unde facta fide quantum de jure sufficit [unread] praefatum Johannem Charlesworth [unread] [pale formula words concerning ecclesiastical correction and punishment] Nec non in expensis ex parte et per partem dictae Gratiae Rayner in hac causa factis et fiendis condemnandum condemnatumque ad debitam solutionem earundem parti dictae Gratiae Rayner efficaciter cogendum et compellendum [unread] [remainder of approximately eight pale formula lines unresolved, including non arctans ... ad omnia et singula praemissa probanda ... juris beneficio ... in omnibus semper salvis].

Salvo jure &c.
Et protestatur &c.

[Docket left, rotated] Rayner con[tra] Charlesworth [unread contraction]. 1682.

19no Die Nov[embris] 1682.
Recognit[ae] Coram Hen: Watkinson.

Responsiones personales Johannis Charlesworth Sen[ior] factae positionibus et articulis sive Libelli ex parte et pro parte Gratiae Rayner con[tra] eum dati et exhibiti.

Ad primam positionem respondendo refert se ad Canonicas sanctiones articulatas (si quae tales sint) Et al[ite]r non Credit eandem esse veram in aliquo.
Ad secundam positionem respondendo refert se ad Constitutionem provincialem articulatam (si quae talis est) Et al[ite]r non Credit praedicta esse vera in aliquo.
Ad tertiam positionem respondendo non Credit eandem esse veram in aliquo.
Ad quartam et quintam positiones respondendo Credit quod de jure non tenetur [unread contracted words] respondere quia sunt positiones Criminales.
Ad sextam positionem respondendo non Credit eandem esse veram in aliquo.
Ad septimam positionem respondendo Credit eandem esse veram.
Ad octavam positionem respondendo Credit Credita et negat negata.

W[illia]m Savile [subscription reading provisional].
Jn: Charlesworth.

[Image 7 left blank reverse.]
10th Janu[arij] 1682 [year as written].
Repetit[us]. Hen: Watkinson.

Thomas Brooke de Cleckheaton in Com[itatu] Ebor[acensi] aetatis 40 annor[um] Clothier testis super positionibus et articulis [unread contraction] ex parte et pro parte Gratiae Rayner con[tra] Johannem Charlesworth senior[em] dat[is] et exhibit[is] productus admissus juratus et Exa[minatus] et primo de notitia partium Exa[minatus] dicit quod dictam [deleted: Elizam] Rayner per sexdecem annos novit dictum vero Charlesworth per triginta annos novit.

Sup[er] quarto art[icu]lo Exa[minatus] That in [inserted: both] the monethes of May and July [deleted/altered words unread] he this Exa[minate] has diverse & sundry times [inserted: in Cleckheaton afores[ai]d] heard the ar[ticula]te John Charlesworth call the ar[ticula]te Grace Rayner a whore and witch and said that she threw him downe in [deleted: Liversidge] a little wood neere Liversidge and breake two ribbs in his side there being p[rese]nt [inserted: at the speaking] [inserted words naming witnesses/place partly unread] the said words in May last the coexaminates [to wit?] Timothy Askwith & [unread] [deleted run] & al[ite]r nescit deponere.

Sup[er] quinto art[icu]lo Exa[minatus] dicit that the very last weeke before his [inserted: now?] Examination [deleted words] heard the ar[ticula]te Charlesworth call the said Rayner a whore, witch & theif & said he was able to prove her soe; diverse other times has heard the same words repeated by him Et al[ite]r nescit deponere.
Sup[er] sexto art[icu]lo Exa[minatus] dicit quod Nescit deponere.
Sup[er] reliquis non Exa[minatus] dicit quod praedeposita per eum sunt vera &c.

Thomas Brooke.

Timothy Askwith de Cleckheaton in Com[itatu] Ebor[acensi] aetatis 26 annor[um] testis ut supra productus admissus juratus et Exa[minatus] et primo de notitia partium Exa[minatus] dicit quod dictam Rayner per decem annos novit praefatum Johannem Charlesworth per idem tempus novit.

[Image 8 left]
Sup[er] quarto art[icu]lo Exa[minatus] dicit that in or about the moneth of May or June [inserted: last] as neare as this Exa[minate] remembers he this Exa[minate] was in company with the ar[ticula]te John Charlesworth sen[ior] in one Margarett Willeys house scituate in Cleckheaton when & where the said Charlesworth speake of the s[ai]d Grace Rayner said & reported that she was a whore & a witch there being none p[rese]nt but this Exa[minate] & the houshold going about their occasions about the house Et al[ite]r nescit deponere.
Sup[er] quinto art[icu]lo Exa[minatus] dicit quod nescit deponere.
Sup[er] sexto art[icu]lo Exa[minatus] dicit that by reason of the words praedeposed the good name & fame of her the s[ai]d Grace Rayner is much impaired & hurt & her credit is much gone amongst her neighbours Et al[ite]r nescit deponere dicit &c.

Timothy [mark] Askwith his m[a]rke.

[Image 8 right blank.]